Śmierć słynnego szpiega

Przez trzy tygodnie Aleksander Litwinienko był żyjącą ofiarą morderstwa. Powszechnie było wiadomo, że niebawem umrze i nic nie da się już zrobić, ale dopóki żył był świadkiem w sprawie własnego zabójstwa. Detektywi odwiedzali go w szpitalu, spisywali zeznania, a Litwinienko z namysłem odpowiadał. W końcu chodziło o jego śmierć.

Sarow to zamknięte miasto położone nieco ponad 500 km na wschód od Moskwy. Ogrodzone i patrolowane przez rosyjskie wojsko. Każdy poza mieszkańcami, aby się tu dostać musi uzyskać specjalne pozwolenie. Absolutny zakaz fotografowania – władza jest bardzo wrażliwa na punkcie swojego oka w głowie, bowiem w Sarowie mieści się Rosyjskie Federalne Centrum Nuklearne. Tu zapadają decyzje dotyczące rozwoju, produkcji, składowania oraz utylizacji broni nuklearnej niegdyś Związku Radzieckiego, a po jego rozpadzie Federacji Rosyjskiej.

Tutaj mieści się także fabryka Awangard – pilnie strzeżony zakład, gdzie w celach komercyjnych produkowany jest radioaktywny polon – jedna z najbardziej śmiercionośnych trucizn na świecie. Wystarczy ilość odpowiadająca wielkości ziarnka piasku połknięta bądź wchłonięta drogą oddechową, aby ofiara zmarła na chorobę popromienną. Na całym świecie produkuje się jej tylko 100 gramów rocznie w niezwykle skomplikowanym i drogim procesie, do którego niezbędny jest reaktor jądrowy. Radioaktywny izotop polon-210 posiada przy tym niezwykłe właściwości, bo przy całej swej skuteczności jest dość łatwy w transporcie – promieniowanie zatrzymuje już kartka papieru. Nade wszystko jednak polon wydziela promieniowanie alfa, które pozostaje niewykrywalne dla zwykłych liczników Geigera, co czyni tę truciznę trudną do zidentyfikowania.

To właśnie z fabryki w Sarowie według czołowego brytyjskiego fizyka, profesora Normana Dombey’a, pochodził izotop, który trafił do filiżanki herbaty wypitej przez Aleksandra Litwinienkę w londyńskim hotelu Millenium w 2006 roku. Dombey swoją opinię wygłosił w trakcie publicznego śledztwa, które od lipca 2014 roku toczy się w stolicy Wielkiej Brytanii.

Trudne śledztwo

Śledztwo wszczęto prawie osiem lat po śmierci byłego rosyjskiego agenta. Otwarcie mówi się, że wcześniej było ono blokowane przez brytyjskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych głównie ze względu na stosunki dyplomatyczne z Rosją oraz kwestie bezpieczeństwa publicznego. Wszystko uległo zmianie, kiedy Kreml zaangażował się w konflikt na Ukrainie, a w konsekwencji dyplomacja między Rosją i Zachodem powróciła do poziomu z czasów Zimnej Wojny. Na początku 2014 roku sąd najwyższy zobowiązał MSW do przyjrzenia się sprawie, a w lipcu, kilka dni po zestrzeleniu nad Ukrainą samolotu malezyjskich linii lotniczych, ministerstwo ogłosiło wszczęcie publicznego dochodzenia.

Tymczasem dla Brytyjczyków sprawa jest niezwykle delikatna nie tylko ze względu na jej międzynarodowy oraz dyplomatyczny charakter, ale ponieważ Litwinienko przed śmiercią współpracował z MI6, a zatem dochodzenie musiało objąć także tę część jego działalności. Wreszcie nie bez znaczenia dla rozpoczęcia śledztwa miał upór żony Litwinienki – Mariny, która jeszcze na początku 2014 przed sądem najwyższym domagała się publicznego śledztwa w sprawie śmierci męża, wydając na ten cel swoje ostatnie pieniądze.

Niewygodny szpieg

4 września 1999 roku w Bujnaksku w Dagestanie wybuchła załadowana materiałami wybuchowymi ciężarówka zaparkowana przed blokiem, w którym stacjonowali rosyjscy żołnierze. Zginęły 64 osoby. 8 września w południowo-wschodniej części Moskwy wybuch bomby ukrytej na parterze bloku mieszkalnego zabił 94 osoby. 13 września, który miał być dniem żałoby narodowej, kolejna detonacja w południowej części Moskwy pozbawiała życia 118 osób. Trzy dni później w Wołgodońsku 17 osób zginęło, gdy doszło do eksplozji przed 9-piętrowym blokiem.

Rosyjskie władze o zamachy oskarżyły czeczeńskich separatystów i już kilka dni później weszły do Dagestanu rozpoczynając tzw. drugą wojnę czeczeńską (pierwszą Rosja przegrała). Tymczasem Litwinienko, pułkownik rosyjskiego kontrwywiadu, który zbiegł na Wyspy Brytyjskie w 2000 roku dowodził, że za zamachami stoją rosyjskie Federalne Służby Bezpieczeństwa oraz że ich inicjatorem był Kreml. Oprócz tego, na dwa tygodnie przed otruciem były rosyjski szpieg oskarżył prezydenta Rosji o zlecenie zabójstwa rosyjskiej dziennikarki Anny Politkowskiej, która sprzeciwiała się polityce Putina wobec Czeczenii. Litwinienko regularnie wygłaszał niewygodne dla Kremla opinie i według prowadzącego dochodzenie Roberta Owena to mógł być powód, dlaczego agent kontrwywiadu został otruty.

Niepokorny dysydent

Na pewno Aleksander Litwinienko posiadał wiedzę na temat rosyjskich służb bezpieczeństwa, bo niemal przez dziesięć lat służył w ich strukturach. Urodził się 4 grudnia 1962 roku w Woroneżu w Związku Radzieckim. Pracę dla kontrwywiadu rozpoczął na krótko przed rozpadem Sojuszu, jeszcze w KGB. W 1991 roku służył w centrali FSB. Piął się w górę i sześć lat później został przeniesiony do najtajniejszego w tej jednostce zarządu ds. rozpracowania organizacji przestępczych. W 1999 roku Litwinienko został aresztowany po tym, jak na konferencji prasowej ogłosił, że wydano mu niezgodny z prawem rozkaz zamordowania Borisa Bieriezowskiego, skłóconego z Władimirem Putinem milionera. Sąd go uniewinnił, ale tego samego dnia został aresztowany przez FSB z innego oskarżenia, a następnie wypuszczony po pisemnym zobowiązaniu, że nie opuści kraju. Niemal natychmiast wszczęto przeciwko niemu kolejne śledztwo. Litwinienko już wtedy zdawał sobie sprawę, że musi uciekać. Wkrótce zbiegł do Wielkiej Brytanii, gdzie w 2001 roku uzyskał azyl polityczny, a w 2006, na krótko przed śmiercią, brytyjskie obywatelstwo. Litwinienko, gdy tylko przedostał się do UK rozpoczął współpracę z brytyjskim wywiadem.

Nuklearny terroryzm

Dlatego kwestia odpowiedzialności MI6 za brak jego dostatecznej ochrony również stała się przedmiotem toczącego się w Londynie dochodzenia. Podobnie jak sprawa narażenia bezpieczeństwa publicznego w związku ze sprowadzeniem do stolicy Wielkiej Brytanii materiałów radioaktywnych. Według śledczych mowa tu nawet o terroryzmie nuklearnym, bo promieniowanie wywołane izotopem polonu odkryto w ponad 40 miejscach, w tym w restauracjach, biurach, samochodach i samolotach, w rosyjskiej ambasadzie, a nawet na stadionie Arsenalu.

Około 700 osób zostało zbadanych na okoliczność wystąpienia choroby popromiennej, ale u żadnej z nich nie stwierdzono takich objawów. Natomiast wszystkie miejsca, gdzie odnaleziono ślady promieniowania, w tym także restaurację w hotelu Millenium, w której otruto Litwinienkę, odwiedziło dwóch byłych agentów FSB: Andriej Ługowoj oraz Dmitrij Kowtun. To oni według brytyjskich śledczych podali swojemu koledze ze służb filiżankę herbaty, która go zabiła. Ci sami śledczy sądzą, że Litwinienko był truty już wcześniej, kiedy w biurze przy Grosvenor Street spotkał obu Rosjan. Po spotkaniu źle się poczuł i wymiotował. Na taki przebieg wydarzeń wskazuje analiza włosów zamordowanego szpiega.

Brytyjczycy chcieliby oczywiście przesłuchać podejrzanych, ale Kreml odmówił ich ekstradycji. Obaj panowie zapewniają o swojej niewinności, a Ługowoj jakiś czas temu przed kamerami stwierdził, że bezstronny proces w Wielkiej Brytanii jest niemożliwy, dlatego może poddać się śledztwu, ale tylko w Rosji. Niezależnie od tego czy uda się skazać morderców Aleksandra Litwinienki zdaje się, że najważniejszym problemem, przed jakim stoją teraz Brytyjczycy, jest zbadanie czy za jego śmiercią stoją władze w Rosji.

Paweł Chojnowski | goniec.com

goniec_150

© Wszystkie prawa zastrzeżone.
Całość jak i żadna część utworów na OPEN MAGAZYN.PL, nie może być rozpowszechniana w jakiejkolwiek formie bez zgody Redakcji. Wobec osób łamiących prawo, podjęte zostaną wszelkie działania prawne celem dochodzenia roszczeń finansowych.

REKLAMA

REKLAMA

POPULARNE TERAZ

Brexit może nastąpić później

, , ,
Szef MSZ Wielkiej Brytanii Jeremy Hunt powiedział, że ze względu na piętrzące się problemy, Wielka Brytania może potrzebować "dodatkowego czasu", aby sfinalizować przyjęcie przepisów dotyczących Brexitu - informuje BBC.

Wszystko, co chciałybyście wiedzieć o powiększaniu piersi

, , , ,
Jak mówi przysłowie, małe jest piękne. Choć w większości przypadków rzeczywiście tak jest, to jednocześnie słowa te nie zawsze są tak do końca prawdą.

Cud natury czy in vitro?

, , , , ,
Rodzicielstwo nie zna granic. Przekonała się o tym Polka, Beata Bienias z mężem, którzy po kilkuletnim zmaganiu się z in vitro zostali rodzicami trojaczków. Dwoje dzieci zostało jednak poczęte naturalnie.

Brytyjczycy najgorszymi pasażerami samolotów

, , ,
Z danych Zrzeszenia Międzynarodowego Transportu lotniczego wynika, że Brytyjczycy zachowują się w samolotach najgorzej. Mieszkańcy Wysp najczęściej wdają się w awantury, piją alkohol i palą papierosy na pokładzie.

Jesteś Polką? To pewnie sprzątasz?

, , ,
Większość z nas ma maturę, nie mówiąc już o wyższym wykształceniu. Dlaczego więc godzimy się pracować poniżej naszych możliwości? Czemu nie jesteśmy ambitne i nie sięgamy po coś lepszego niż sprzątanie?

Jak seks wpływa na zdrowie?

, , , ,
Seks to ważna część życia każdego człowieka. Seks to fizyczna przyjemność oraz bliskość z drugą osobą.Ale nie tylko... Seks ma także korzystny wpływ na nasze zdrowie. Udane życie seksualne niweluje nadmiar stresu, poprawia ogólny nastrój, dotlenia organizm i usprawnia krążenie krwi. Same korzyści dla naszego zdrowia.

NAJCHĘTNIEJ CZYTANE

Polak z Londynu przyznał się do popełnienia przestępstw związanych z terroryzmem

, , ,
Jeden z plakatów umieszczonych w internecie sugerował, że księcia Harry'ego należy zastrzelić za "zdradę rasy", wskazując, że zdecydował się na małżeństwo z mającą afroamerykańskie korzenie aktorką Meghan Markle.

Fact-checking na Facebooku w rozsypce

, , ,
System weryfikacji informacji (tzw. fact-checkingu) na Facebooku, który miał działać we współpracy z dziennikarzami, jest w rozsypce. Sami dziennikarze są rozczarowani rzeczywistością współpracy z koncernem i chcą jej zakończenia - podał dziennik 'The Guardian'.

Brexit: biznes na wyspach z przerażeniem obserwuje polityków

, , , , ,
Przedstawiciele czołowych brytyjskich organizacji biznesowych skrytykowali działania polityków ws. wyjścia Wielkiej Brytanii z UE, oznajmiając, że 'z przerażeniem obserwują, jak skupiają się oni na partyjnych dysputach, a nie praktycznych czynnościach'.

Kevin sam w domu…Ponad 20 lat starszy. Zobaczcie najnowszą reklamę!

, , , ,
W sieci pojawiła się nowa reklama Google, w której wystąpił sam Kevin, tylko ponad 20 lat starszy. Spot został nagrany w domu, w którym rozgrywała się akcja filmu „Kevin sam w domu”.

Theresa May mówi publicznie o sytuacji Polaków po brexicie

, , ,
"Chcemy chronić prawa obywateli polskich w przypadku również brexitu, wyjścia z Unii Europejskiej w postaci brexitu, bez porozumienia. Chcemy podkreślić naszą gościnność i chęć pozostawienia Polaków w Wielkiej Brytanii.

Unia Europejska zakaże używania plastikowych sztućców i słomek

, , , , ,
Parlament Europejski wraz z państwami członkowskimi debatowali dzisiaj na temat ochrony środowiska. Nowe przepisy uregulują ograniczenie liczby plastikowych odpadów, które finalnie trafiają do mórz. W krajach Unii Europejskiej zabronione będzie używanie słomek, patyczków higienicznych, czy też plastikowych talerzy i sztućców.

INFORMACJE I BIZNES

Brytyjczycy najgorszymi pasażerami samolotów

, , ,
Z danych Zrzeszenia Międzynarodowego Transportu lotniczego wynika, że Brytyjczycy zachowują się w samolotach najgorzej. Mieszkańcy Wysp najczęściej wdają się w awantury, piją alkohol i palą papierosy na pokładzie.

"Oddajcie nam naszych ludzi" - premier Morawiecki odleciał

, , , ,
"Mamy najniższy poziom bezrobocia, wzrost gospodarczy w wysokości 5,5 proc. PKB - jeden z najwyższych w UE, mam więc nadzieję, że do Polski wróci wielu, wielu Polaków"

Anglicy kupują "brexit box" zestaw na wypadek pustych półek w sklepach

, , , , ,
Brexit box, który kosztuje 295 funtów (ponad 1400 zł), można kupić za pośrednictwem sklepu internetowego Emergency Food Storage. „Ten brexit box to świetny początek, aby pomóc ci przezwyciężyć obawy o brak jedzenia w sklepach po brexicie” – czytamy w opisie produktu.

Brexit: Parlament odrzucił umowę. Co teraz będzie? Jest kilka scenariuszy

, , , ,
Premier Theresa May zaliczyła kompletną – choć przewidywaną – wpadkę. Jest to gigantyczna porażka. W historii brytyjskiego parlamentaryzmu nie notowana. Umowy ws. brexitu w takiej formie nie chcą brytyjscy posłowie. To już wiemy. Ale co będzie dalej?

Umowa ws. Brexitu odrzucona. Wielka porażka premier May

, , , ,
Brytyjska Izba Gmin zagłosowała dzisiaj wieczorem przeciwko proponowanemu przez rząd Theresy May projektowi umowy wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej. Przeciwko propozycji zagłosowało 432 posłów przy zaledwie 202 głosach poparcia (większość 230 głosów).

Polak z Londynu przyznał się do popełnienia przestępstw związanych z terroryzmem

, , ,
Jeden z plakatów umieszczonych w internecie sugerował, że księcia Harry'ego należy zastrzelić za "zdradę rasy", wskazując, że zdecydował się na małżeństwo z mającą afroamerykańskie korzenie aktorką Meghan Markle.

OPINIE I PUBLICYSTYKA

Jesteś Polką? To pewnie sprzątasz?

, , ,
Większość z nas ma maturę, nie mówiąc już o wyższym wykształceniu. Dlaczego więc godzimy się pracować poniżej naszych możliwości? Czemu nie jesteśmy ambitne i nie sięgamy po coś lepszego niż sprzątanie?

Fact-checking na Facebooku w rozsypce

, , ,
System weryfikacji informacji (tzw. fact-checkingu) na Facebooku, który miał działać we współpracy z dziennikarzami, jest w rozsypce. Sami dziennikarze są rozczarowani rzeczywistością współpracy z koncernem i chcą jej zakończenia - podał dziennik 'The Guardian'.

Przychodzi Polak do brytyjskiego lekarza

, , , ,
Kiedy zapytałam koleżankę o jej opinię na temat bezpłatnego w końcu GP, czyli brytyjskiej przychodni, ta odpowiedziała niemalże natychmiast, że pracują tam nie lekarze, tylko „patałachy”, którym nie chce się sięgnąć po leki lepsze niż zwykły paracetamol. - Tak się składa, że paracetamol to ja sobie sama mogę wziąć bez ich łaskawej konsultacji – dodała koleżanka.

Miłość: On muzułmanin, ona chrześcijanka

, , , , , ,
On muzułmanin ze stolicy Bangladeszu, ona chrześcijanka z miasteczka w zachodniej Polsce. Poznali się w Berlinie. Synka urodziła zaraz po maturze. Historia jak z „Faktu”, a jednak się udało. Oto Klaudia, Mamun i ich multikulturowy „happy end”. Wychowana w rodzinie „patchworkowej”, Klaudia pragnęła, by jej własna była taka „na zawsze”. Życie wystawiło ją na większą próbę, niż zakładał plan.

Wracać czy zostać? Już za niecałe pół roku Wielka Brytania wyjdzie z Unii!

, , , ,
Już teraz zauważalny jest kryzys związany z kursem funta. Ceny rosną a płace nie. Brakuje rąk do pracy. Na budowach ubywa Polaków. Zdarza się, że nawet w polskich sklepach sprzedawcami są obcokrajowcy. To Brexit. Marzec 2019 budzi duży niepokój.

Czy jeszcze „opłaca się” przyjechać do Wielkiej Brytanii?

, , ,
Po pierwsze praca nie leży tu na ulicy; pieniądze też nie spadają z nieba, a zasiłki, jeśli nam w ogóle przysługują są bardzo niskie. Jeśli nie mamy pracy możemy bardzo szybko znaleźć się na ulicy, bo nikt nie zapłaci za nasz czynsz, ciocia nie zaprosi na obiad, a babcia nie zostanie z dziećmi, kiedy trzeba iść na nocną zmianę do pracy.

STYL I KULTURA

Jak seks wpływa na zdrowie?

, , , ,
Seks to ważna część życia każdego człowieka. Seks to fizyczna przyjemność oraz bliskość z drugą osobą.Ale nie tylko... Seks ma także korzystny wpływ na nasze zdrowie. Udane życie seksualne niweluje nadmiar stresu, poprawia ogólny nastrój, dotlenia organizm i usprawnia krążenie krwi. Same korzyści dla naszego zdrowia.

Kevin sam w domu…Ponad 20 lat starszy. Zobaczcie najnowszą reklamę!

, , , ,
W sieci pojawiła się nowa reklama Google, w której wystąpił sam Kevin, tylko ponad 20 lat starszy. Spot został nagrany w domu, w którym rozgrywała się akcja filmu „Kevin sam w domu”.

Tabletki antykoncepcyjne obniżają libido?

, , , ,
Antykoncepcja hormonalna, choć jest jedną z najskuteczniejszych metod zapobiegania ciąży, może powodować również wystąpienie skutków ubocznych. Do jednych z najbardziej uciążliwych dla kobiet należy spadek popędu seksualnego.

le prawdy zawierają ciążowe mity?

, , , ,
Wiele źródeł i jeszcze więcej sprzecznych informacji. To rzeczywistość, z którą na co dzień mierzą się przyszłe mamy. Zapytaliśmy kilka z nich, z jakimi radami i stwierdzeniami na temat ciąży spotykają się najczęściej. Dzielimy je na fakty i mity, i wyjaśniamy, których z nich się wystrzegać, a które warto wprowadzić w życie.

Nowa kampania dotycząca zdrowia psychicznego

, , , ,
Trwa kampania #GetTheInsideOut, mówiąca o problemach psychicznych ludzi. Reklamy pokazują, że bardzo wiele osób cierpi na choroby psychiczne, o których nie chce mówić głośno. Partnerem i sponsorem akcji jest Lloyds Bank.

Przychodzi Polak do brytyjskiego lekarza

, , , ,
Kiedy zapytałam koleżankę o jej opinię na temat bezpłatnego w końcu GP, czyli brytyjskiej przychodni, ta odpowiedziała niemalże natychmiast, że pracują tam nie lekarze, tylko „patałachy”, którym nie chce się sięgnąć po leki lepsze niż zwykły paracetamol. - Tak się składa, że paracetamol to ja sobie sama mogę wziąć bez ich łaskawej konsultacji – dodała koleżanka.