Śmierć słynnego szpiega

Przez trzy tygodnie Aleksander Litwinienko był żyjącą ofiarą morderstwa. Powszechnie było wiadomo, że niebawem umrze i nic nie da się już zrobić, ale dopóki żył był świadkiem w sprawie własnego zabójstwa. Detektywi odwiedzali go w szpitalu, spisywali zeznania, a Litwinienko z namysłem odpowiadał. W końcu chodziło o jego śmierć.

Sarow to zamknięte miasto położone nieco ponad 500 km na wschód od Moskwy. Ogrodzone i patrolowane przez rosyjskie wojsko. Każdy poza mieszkańcami, aby się tu dostać musi uzyskać specjalne pozwolenie. Absolutny zakaz fotografowania – władza jest bardzo wrażliwa na punkcie swojego oka w głowie, bowiem w Sarowie mieści się Rosyjskie Federalne Centrum Nuklearne. Tu zapadają decyzje dotyczące rozwoju, produkcji, składowania oraz utylizacji broni nuklearnej niegdyś Związku Radzieckiego, a po jego rozpadzie Federacji Rosyjskiej.

Tutaj mieści się także fabryka Awangard – pilnie strzeżony zakład, gdzie w celach komercyjnych produkowany jest radioaktywny polon – jedna z najbardziej śmiercionośnych trucizn na świecie. Wystarczy ilość odpowiadająca wielkości ziarnka piasku połknięta bądź wchłonięta drogą oddechową, aby ofiara zmarła na chorobę popromienną. Na całym świecie produkuje się jej tylko 100 gramów rocznie w niezwykle skomplikowanym i drogim procesie, do którego niezbędny jest reaktor jądrowy. Radioaktywny izotop polon-210 posiada przy tym niezwykłe właściwości, bo przy całej swej skuteczności jest dość łatwy w transporcie – promieniowanie zatrzymuje już kartka papieru. Nade wszystko jednak polon wydziela promieniowanie alfa, które pozostaje niewykrywalne dla zwykłych liczników Geigera, co czyni tę truciznę trudną do zidentyfikowania.

To właśnie z fabryki w Sarowie według czołowego brytyjskiego fizyka, profesora Normana Dombey’a, pochodził izotop, który trafił do filiżanki herbaty wypitej przez Aleksandra Litwinienkę w londyńskim hotelu Millenium w 2006 roku. Dombey swoją opinię wygłosił w trakcie publicznego śledztwa, które od lipca 2014 roku toczy się w stolicy Wielkiej Brytanii.

Trudne śledztwo

Śledztwo wszczęto prawie osiem lat po śmierci byłego rosyjskiego agenta. Otwarcie mówi się, że wcześniej było ono blokowane przez brytyjskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych głównie ze względu na stosunki dyplomatyczne z Rosją oraz kwestie bezpieczeństwa publicznego. Wszystko uległo zmianie, kiedy Kreml zaangażował się w konflikt na Ukrainie, a w konsekwencji dyplomacja między Rosją i Zachodem powróciła do poziomu z czasów Zimnej Wojny. Na początku 2014 roku sąd najwyższy zobowiązał MSW do przyjrzenia się sprawie, a w lipcu, kilka dni po zestrzeleniu nad Ukrainą samolotu malezyjskich linii lotniczych, ministerstwo ogłosiło wszczęcie publicznego dochodzenia.

Tymczasem dla Brytyjczyków sprawa jest niezwykle delikatna nie tylko ze względu na jej międzynarodowy oraz dyplomatyczny charakter, ale ponieważ Litwinienko przed śmiercią współpracował z MI6, a zatem dochodzenie musiało objąć także tę część jego działalności. Wreszcie nie bez znaczenia dla rozpoczęcia śledztwa miał upór żony Litwinienki – Mariny, która jeszcze na początku 2014 przed sądem najwyższym domagała się publicznego śledztwa w sprawie śmierci męża, wydając na ten cel swoje ostatnie pieniądze.

Niewygodny szpieg

4 września 1999 roku w Bujnaksku w Dagestanie wybuchła załadowana materiałami wybuchowymi ciężarówka zaparkowana przed blokiem, w którym stacjonowali rosyjscy żołnierze. Zginęły 64 osoby. 8 września w południowo-wschodniej części Moskwy wybuch bomby ukrytej na parterze bloku mieszkalnego zabił 94 osoby. 13 września, który miał być dniem żałoby narodowej, kolejna detonacja w południowej części Moskwy pozbawiała życia 118 osób. Trzy dni później w Wołgodońsku 17 osób zginęło, gdy doszło do eksplozji przed 9-piętrowym blokiem.

Rosyjskie władze o zamachy oskarżyły czeczeńskich separatystów i już kilka dni później weszły do Dagestanu rozpoczynając tzw. drugą wojnę czeczeńską (pierwszą Rosja przegrała). Tymczasem Litwinienko, pułkownik rosyjskiego kontrwywiadu, który zbiegł na Wyspy Brytyjskie w 2000 roku dowodził, że za zamachami stoją rosyjskie Federalne Służby Bezpieczeństwa oraz że ich inicjatorem był Kreml. Oprócz tego, na dwa tygodnie przed otruciem były rosyjski szpieg oskarżył prezydenta Rosji o zlecenie zabójstwa rosyjskiej dziennikarki Anny Politkowskiej, która sprzeciwiała się polityce Putina wobec Czeczenii. Litwinienko regularnie wygłaszał niewygodne dla Kremla opinie i według prowadzącego dochodzenie Roberta Owena to mógł być powód, dlaczego agent kontrwywiadu został otruty.

Niepokorny dysydent

Na pewno Aleksander Litwinienko posiadał wiedzę na temat rosyjskich służb bezpieczeństwa, bo niemal przez dziesięć lat służył w ich strukturach. Urodził się 4 grudnia 1962 roku w Woroneżu w Związku Radzieckim. Pracę dla kontrwywiadu rozpoczął na krótko przed rozpadem Sojuszu, jeszcze w KGB. W 1991 roku służył w centrali FSB. Piął się w górę i sześć lat później został przeniesiony do najtajniejszego w tej jednostce zarządu ds. rozpracowania organizacji przestępczych. W 1999 roku Litwinienko został aresztowany po tym, jak na konferencji prasowej ogłosił, że wydano mu niezgodny z prawem rozkaz zamordowania Borisa Bieriezowskiego, skłóconego z Władimirem Putinem milionera. Sąd go uniewinnił, ale tego samego dnia został aresztowany przez FSB z innego oskarżenia, a następnie wypuszczony po pisemnym zobowiązaniu, że nie opuści kraju. Niemal natychmiast wszczęto przeciwko niemu kolejne śledztwo. Litwinienko już wtedy zdawał sobie sprawę, że musi uciekać. Wkrótce zbiegł do Wielkiej Brytanii, gdzie w 2001 roku uzyskał azyl polityczny, a w 2006, na krótko przed śmiercią, brytyjskie obywatelstwo. Litwinienko, gdy tylko przedostał się do UK rozpoczął współpracę z brytyjskim wywiadem.

Nuklearny terroryzm

Dlatego kwestia odpowiedzialności MI6 za brak jego dostatecznej ochrony również stała się przedmiotem toczącego się w Londynie dochodzenia. Podobnie jak sprawa narażenia bezpieczeństwa publicznego w związku ze sprowadzeniem do stolicy Wielkiej Brytanii materiałów radioaktywnych. Według śledczych mowa tu nawet o terroryzmie nuklearnym, bo promieniowanie wywołane izotopem polonu odkryto w ponad 40 miejscach, w tym w restauracjach, biurach, samochodach i samolotach, w rosyjskiej ambasadzie, a nawet na stadionie Arsenalu.

Około 700 osób zostało zbadanych na okoliczność wystąpienia choroby popromiennej, ale u żadnej z nich nie stwierdzono takich objawów. Natomiast wszystkie miejsca, gdzie odnaleziono ślady promieniowania, w tym także restaurację w hotelu Millenium, w której otruto Litwinienkę, odwiedziło dwóch byłych agentów FSB: Andriej Ługowoj oraz Dmitrij Kowtun. To oni według brytyjskich śledczych podali swojemu koledze ze służb filiżankę herbaty, która go zabiła. Ci sami śledczy sądzą, że Litwinienko był truty już wcześniej, kiedy w biurze przy Grosvenor Street spotkał obu Rosjan. Po spotkaniu źle się poczuł i wymiotował. Na taki przebieg wydarzeń wskazuje analiza włosów zamordowanego szpiega.

Brytyjczycy chcieliby oczywiście przesłuchać podejrzanych, ale Kreml odmówił ich ekstradycji. Obaj panowie zapewniają o swojej niewinności, a Ługowoj jakiś czas temu przed kamerami stwierdził, że bezstronny proces w Wielkiej Brytanii jest niemożliwy, dlatego może poddać się śledztwu, ale tylko w Rosji. Niezależnie od tego czy uda się skazać morderców Aleksandra Litwinienki zdaje się, że najważniejszym problemem, przed jakim stoją teraz Brytyjczycy, jest zbadanie czy za jego śmiercią stoją władze w Rosji.

Paweł Chojnowski | goniec.com

goniec_150

© Wszystkie prawa zastrzeżone.
Całość jak i żadna część utworów na OPEN MAGAZYN.PL, nie może być rozpowszechniana w jakiejkolwiek formie bez zgody Redakcji. Wobec osób łamiących prawo, podjęte zostaną wszelkie działania prawne celem dochodzenia roszczeń finansowych.

REKLAMA

REKLAMA

POPULARNE TERAZ

Nowa data Brexitu to 31 października!

, , ,
Przywódcy 27 państw członkowskich UE wypracowali kompromis ws. przedłużenia brexitu do 31 października - poinformowały źródła unijne. Przyjęta data, po ok. godzinnych konsultacjach, została zaakceptowana przez Theresę May. - Być może uda się zapobiec wyjściu Wielkiej Brytanii z UE - powiedział po szczycie Donald Tusk.

"Settled status" na stronie rządowej UK po polsku!

, , ,
Brytyjski rząd opublikował na stronie rządowej informacje na temat rejestracji 'settled status' po polsku. Informacje wyjaśniają założenia systemu i etapy ubiegania się o status osoby osiedlonej w Wielkiej Brytanii. Jeśli mieliście do tej pory problem ze zrozumieniem wszystkich tych informacji w języku angielskim, to teraz informacje w języku polskim problemu raczej nie przysporzą.

Ruszyła obowiązkowa rejestracja obywateli UE

, , ,
Brytyjski rząd formalnie uruchomił wczoraj system stworzony w celu rejestracji pobytu ok. 3,3 miliona obywateli UE, mieszkających w Wielkiej Brytanii, w tym miliona Polaków. Proces jest bezpłatny, a na złożenie wniosku jest czas co najmniej do grudnia 2020 roku.

NO!, NO!, NO!... Osiem scenariuszy dla Wielkiej Brytanii odrzuconych! Co dalej?

, , ,
Członkowie Izby Gmin wieczorem głosowali nad ośmioma scenariuszami w sprawie brexitu. Po krótkiej przerwie ogłoszone zostały rezultaty, z których wynika, że żaden ze scenariuszy nie uzyskał większości głosów. Czyli chaosu w Wielkiej Brytanii ciąg dalszy.

Nie można zdradzić 6 mln ludzi, którzy nie chcą Brexitu

, , ,
Szef Rady Europejskiej Donald Tusk oświadczył dzisiaj podczas debaty w Parlamencie Europejskim, że w rozmowach o Brexicie nie można zapominać o głosach tych, którzy chcą pozostania Wielkiej Brytanii w UE, a których jest coraz więcej.

"Odwołać Brexit". Brytyjczycy masowo podpisują petycję

, , ,
Blisko 5 milionów Brytyjczyków podpisało się już pod petycją do Izby Gmin o wycofanie się z planowanego wyjścia kraju z Unii Europejskiej. Zainteresowanie jest tak duże, że strona parlamentu wielokrotnie przestawała działać.

NAJCHĘTNIEJ CZYTANE

"Robimy wszystko, by Brexit nie pogorszył sytuacji Polaków na Wyspach"

, , ,
"Zdajemy sobie sprawę, że wśród Polaków przebywających w Wielkiej Brytanii panuje obecnie ogromna niepewność co do ich dalszych losów i ewentualnych perspektyw powrotu do kraju. Chcemy odpowiedzieć na szereg pytań i wątpliwości związanych z Brexitem oraz uspokoić Polaków, że ich sytuacja się nie pogorszy"

Brytyjski rząd i UE rozważają opóźnienie Brexitu

, , ,
Wyjście Wielkiej Brytanii z UE może opóźnić się o co najmniej dwa miesiące w ramach planów rozważanych przez premier Theresę May - podał dzisiaj 'The Telegraph'. 'Guardian' zaznaczył, że liderzy UE są gotowi rozważyć nawet dwuletnie odroczenie tej decyzji.

Brexit może nastąpić później

, , ,
Szef MSZ Wielkiej Brytanii Jeremy Hunt powiedział, że ze względu na piętrzące się problemy, Wielka Brytania może potrzebować "dodatkowego czasu", aby sfinalizować przyjęcie przepisów dotyczących Brexitu - informuje BBC.

Wszystko, co chciałybyście wiedzieć o powiększaniu piersi

, , , ,
Jak mówi przysłowie, małe jest piękne. Choć w większości przypadków rzeczywiście tak jest, to jednocześnie słowa te nie zawsze są tak do końca prawdą.

Cud natury czy in vitro?

, , , , ,
Rodzicielstwo nie zna granic. Przekonała się o tym Polka, Beata Bienias z mężem, którzy po kilkuletnim zmaganiu się z in vitro zostali rodzicami trojaczków. Dwoje dzieci zostało jednak poczęte naturalnie.

Brytyjczycy najgorszymi pasażerami samolotów

, , ,
Z danych Zrzeszenia Międzynarodowego Transportu lotniczego wynika, że Brytyjczycy zachowują się w samolotach najgorzej. Mieszkańcy Wysp najczęściej wdają się w awantury, piją alkohol i palą papierosy na pokładzie.

INFORMACJE I BIZNES

"Settled status" na stronie rządowej UK po polsku!

, , ,
Brytyjski rząd opublikował na stronie rządowej informacje na temat rejestracji 'settled status' po polsku. Informacje wyjaśniają założenia systemu i etapy ubiegania się o status osoby osiedlonej w Wielkiej Brytanii. Jeśli mieliście do tej pory problem ze zrozumieniem wszystkich tych informacji w języku angielskim, to teraz informacje w języku polskim problemu raczej nie przysporzą.

Ruszyła obowiązkowa rejestracja obywateli UE

, , ,
Brytyjski rząd formalnie uruchomił wczoraj system stworzony w celu rejestracji pobytu ok. 3,3 miliona obywateli UE, mieszkających w Wielkiej Brytanii, w tym miliona Polaków. Proces jest bezpłatny, a na złożenie wniosku jest czas co najmniej do grudnia 2020 roku.

NO!, NO!, NO!... Osiem scenariuszy dla Wielkiej Brytanii odrzuconych! Co dalej?

, , ,
Członkowie Izby Gmin wieczorem głosowali nad ośmioma scenariuszami w sprawie brexitu. Po krótkiej przerwie ogłoszone zostały rezultaty, z których wynika, że żaden ze scenariuszy nie uzyskał większości głosów. Czyli chaosu w Wielkiej Brytanii ciąg dalszy.

Nie można zdradzić 6 mln ludzi, którzy nie chcą Brexitu

, , ,
Szef Rady Europejskiej Donald Tusk oświadczył dzisiaj podczas debaty w Parlamencie Europejskim, że w rozmowach o Brexicie nie można zapominać o głosach tych, którzy chcą pozostania Wielkiej Brytanii w UE, a których jest coraz więcej.

"Odwołać Brexit". Brytyjczycy masowo podpisują petycję

, , ,
Blisko 5 milionów Brytyjczyków podpisało się już pod petycją do Izby Gmin o wycofanie się z planowanego wyjścia kraju z Unii Europejskiej. Zainteresowanie jest tak duże, że strona parlamentu wielokrotnie przestawała działać.

Premier May złożyła formalny wniosek o opóźnienie Brexitu do 30 czerwca

, , ,
Premier Wielkiej Brytanii Theresa May zwróciła się wczoraj do przewodniczącego Rady Europejskiej Donalda Tuska z formalnym wnioskiem o wydłużenie procesu wyjścia Zjednoczonego Królestwa z UE do 30 czerwca.

OPINIE I PUBLICYSTYKA

Cud natury czy in vitro?

, , , , ,
Rodzicielstwo nie zna granic. Przekonała się o tym Polka, Beata Bienias z mężem, którzy po kilkuletnim zmaganiu się z in vitro zostali rodzicami trojaczków. Dwoje dzieci zostało jednak poczęte naturalnie.

Jesteś Polką? To pewnie sprzątasz?

, , ,
Większość z nas ma maturę, nie mówiąc już o wyższym wykształceniu. Dlaczego więc godzimy się pracować poniżej naszych możliwości? Czemu nie jesteśmy ambitne i nie sięgamy po coś lepszego niż sprzątanie?

Fact-checking na Facebooku w rozsypce

, , ,
System weryfikacji informacji (tzw. fact-checkingu) na Facebooku, który miał działać we współpracy z dziennikarzami, jest w rozsypce. Sami dziennikarze są rozczarowani rzeczywistością współpracy z koncernem i chcą jej zakończenia - podał dziennik 'The Guardian'.

Przychodzi Polak do brytyjskiego lekarza

, , , ,
Kiedy zapytałam koleżankę o jej opinię na temat bezpłatnego w końcu GP, czyli brytyjskiej przychodni, ta odpowiedziała niemalże natychmiast, że pracują tam nie lekarze, tylko „patałachy”, którym nie chce się sięgnąć po leki lepsze niż zwykły paracetamol. - Tak się składa, że paracetamol to ja sobie sama mogę wziąć bez ich łaskawej konsultacji – dodała koleżanka.

Miłość: On muzułmanin, ona chrześcijanka

, , , , , ,
On muzułmanin ze stolicy Bangladeszu, ona chrześcijanka z miasteczka w zachodniej Polsce. Poznali się w Berlinie. Synka urodziła zaraz po maturze. Historia jak z „Faktu”, a jednak się udało. Oto Klaudia, Mamun i ich multikulturowy „happy end”. Wychowana w rodzinie „patchworkowej”, Klaudia pragnęła, by jej własna była taka „na zawsze”. Życie wystawiło ją na większą próbę, niż zakładał plan.

Wracać czy zostać? Już za niecałe pół roku Wielka Brytania wyjdzie z Unii!

, , , ,
Już teraz zauważalny jest kryzys związany z kursem funta. Ceny rosną a płace nie. Brakuje rąk do pracy. Na budowach ubywa Polaków. Zdarza się, że nawet w polskich sklepach sprzedawcami są obcokrajowcy. To Brexit. Marzec 2019 budzi duży niepokój.

STYL I KULTURA

Jak seks wpływa na zdrowie?

, , , ,
Seks to ważna część życia każdego człowieka. Seks to fizyczna przyjemność oraz bliskość z drugą osobą.Ale nie tylko... Seks ma także korzystny wpływ na nasze zdrowie. Udane życie seksualne niweluje nadmiar stresu, poprawia ogólny nastrój, dotlenia organizm i usprawnia krążenie krwi. Same korzyści dla naszego zdrowia.

Kevin sam w domu…Ponad 20 lat starszy. Zobaczcie najnowszą reklamę!

, , , ,
W sieci pojawiła się nowa reklama Google, w której wystąpił sam Kevin, tylko ponad 20 lat starszy. Spot został nagrany w domu, w którym rozgrywała się akcja filmu „Kevin sam w domu”.

Tabletki antykoncepcyjne obniżają libido?

, , , ,
Antykoncepcja hormonalna, choć jest jedną z najskuteczniejszych metod zapobiegania ciąży, może powodować również wystąpienie skutków ubocznych. Do jednych z najbardziej uciążliwych dla kobiet należy spadek popędu seksualnego.

le prawdy zawierają ciążowe mity?

, , , ,
Wiele źródeł i jeszcze więcej sprzecznych informacji. To rzeczywistość, z którą na co dzień mierzą się przyszłe mamy. Zapytaliśmy kilka z nich, z jakimi radami i stwierdzeniami na temat ciąży spotykają się najczęściej. Dzielimy je na fakty i mity, i wyjaśniamy, których z nich się wystrzegać, a które warto wprowadzić w życie.

Nowa kampania dotycząca zdrowia psychicznego

, , , ,
Trwa kampania #GetTheInsideOut, mówiąca o problemach psychicznych ludzi. Reklamy pokazują, że bardzo wiele osób cierpi na choroby psychiczne, o których nie chce mówić głośno. Partnerem i sponsorem akcji jest Lloyds Bank.

Przychodzi Polak do brytyjskiego lekarza

, , , ,
Kiedy zapytałam koleżankę o jej opinię na temat bezpłatnego w końcu GP, czyli brytyjskiej przychodni, ta odpowiedziała niemalże natychmiast, że pracują tam nie lekarze, tylko „patałachy”, którym nie chce się sięgnąć po leki lepsze niż zwykły paracetamol. - Tak się składa, że paracetamol to ja sobie sama mogę wziąć bez ich łaskawej konsultacji – dodała koleżanka.